Tegenlicht - Variaties op het vrijemarktkapitalisme

Navigatie

Variaties op het vrijemarktkapitalisme

The World's Next Supermodel

Het is niet meer genoeg het Amerikaanse neoliberale kapitalisme dood te verklaren. Wat gaat er in de loop van de 21e eeuw voor in de plaats komen? Is er zoiets als een 'crisisproof' economisch model? Komt er een nieuwe economische orde, en is die nog wel mondiaal? Wat wordt de ideale relatie tussen markt en overheid? Kan het geldende paradigma (de vrije markt schept vanzelf evenwicht en welvaart voor iedereen) de prullenmand in, en wat wordt dan het nieuwe? Welke regio van onze multipolaire wereld heeft het meest toekomstbestendige model?

Het Finse Model

Decennialang hoorde Nederland als vanzelfsprekend tot de meest innovatieve economieën, maar in februari werd bekend dat het uit de toptien van het Global Competitivenes Report was gegleden. Finland staat daarentegen boven aan de lijst met innovatieve economieën. Niet slecht voor een land met vijf miljoen inwoners dat tot voor kort alleen bekend was door de productie van papier, staal en modern design.

I am Gurgaon: De nieuwe stad in India

De spiegelende gevels van Gurgaon, een voorstad van New Delhi, staan symbool voor India's ongekende economische groei. Gurgaon is begin van deze eeuw door de grootste projectontwikkelaars ter wereld gebouwd. De stad is een prototype, die met de groei van de Aziatische middenklasse mogelijk honderden malen gekopieerd zal worden.

De Laatste Markt

De Indiase topeconoom Prahalad vindt dat we op een heel andere manier moeten kijken naar de armen in de wereld. Prahalad: "Als we de armen niet meer zien als slachtoffer of last, maar ze beschouwen als prijsbewuste consumenten opent zich een wereld van nieuwe mogelijkheden." Armoede is niet een probleem, maar een kans en als onze multinationals willen overleven dan zullen zij die kans moeten grijpen. In Tegenlicht, de armen als laatste groeimarkt.

De Eeuw van Azië

Ruim tweeduizend jaar was Azië het centrum van de wereld. Na een adempauze van een paar honderd jaar keert het nu terug naar zijn natuurlijke positie. De 21ste eeuw wordt de eeuw van Azië en het is in ons aller belang dat het Westen dit onder ogen ziet, waarschuwt Kishore Mahbubani, oud-ambassadeur bij de VN.

Rising Gulf

In het derde deel van de serie De Omgekeerde Wereld richt Tegenlicht de blik op de golfstaten Dubai en Abu Dhabi. Hier is een moderniseringsproces gaande dat zijn weerga niet kent. Geholpen door de hoge olieprijzen bouwt een nieuwe generatie liberale sjeiks hier met succes aan een zelfgecreëerde droom.

Het ei van De Soto

In zijn boek El Misterio del Capital (Het Mysterie van het Kapitaal) stelt De Soto dat de armen in de wereld veel meer bezitten dan we altijd aannemen. Maar omdat hun bezittingen niet officieel geregistreerd staan hebben ze nauwelijks toegang tot hypotheken en geldleningen met onderpand en daardoor worden bijvoorbeeld handel en goederentransport bemoeilijkt. De Soto pleit dan ook voor formalisering van het eigendom van de armen, zodat kapitaal gecreëerd kan worden.

Singapore Inc.

Als niet-Westerse economieën wereldwijd steeds meer gewicht in de schaal gaan leggen, welk economisch model zouden zij dan mogelijk in de toekomst kunnen gaan opleggen aan óns? Tegenlicht laat zich voor- en bijlichten in Singapore, volgens sommigen het meest succesvolle economisch model ter wereld.

Waar is de woede?

De wereldeconomie is in crisis. Het afgelopen jaar werd duidelijk dat slechts een handjevol mensen de exorbitante vruchten plukt van het huidige financieel-economisch systeem, en dat wij - de gemeenschap- daarvoor uiteindelijk de gepeperde rekening betalen. Waar is de woede? Waar is het echte verzet? Waar zijn de alternatieven?

2010: Buigen of barsten

Voor antwoorden ging Tegenlicht langs bij investeerders en economen. Zowel Rogers als Faber zijn ervan overtuigd dat het vrijemarktkapitalisme ons uit de crisis kan leiden. Ann Pettifor van de New Economics Foundation pleit juist voor een “nieuwe economie” waarin de overheid het voortouw neemt en het financieel systeem sterk gereguleerd en dienstbaar is. Zij voorspelt dat we zullen gaan de-globaliseren en lokaliseren.

Topdames

De bestuurders van Ahold staan deze maanden terecht wegens oplichting en fraude. Was daar sprake van haantjescultuur? Van gevaarlijke 'group think'? En was het financiële geknoei misschien achterwege gebleven als er ook een vrouw in de Raad van Bestuur had gezeten? In Tegenlicht vraagt Felix Rottenberg zich af wat er aan de hand is in Nederland. Waarom zijn vrouwen afwezig in het centrum van de economische macht? Missen zij de passie en ambitie om op hoog niveau leiding te geven en beslissingen te nemen? Of houden mannen de deur dicht? En wat zijn hiervan eigenlijk de gevolgen? Kortom: kan een gezonde multinational zich anno 2006 een monocultuur van blanke, heteroseksuele 55+ heren in de top nog wel veroorloven?

Over Tegenlicht

Welkom op de website van Tegenlicht - het informatieve programma van de VPRO dat iedere maandagavond om 20:55 uur wordt uitgezonden op Nederland 2. De herhaling is op de achtereenvolgende dinsdagochtend om 10:00 uur, eveneens op Nederland 2. Opmerkingen en suggesties zijn natuurlijk welkom, mail ze naar de redactie via tegenlicht@vpro.nl

Eindredactie Tegenlicht: Henneke Hagen en Jos de Putter

Eindredactie Internet: Marijntje Denters

Stagiaires Website: Ramiro Gomes Monteiro, Jip Mennema