Leestips: Israël en de bezette gebieden: Kibboets en Kolonisten

09.05.2008

: Zoom; 39570728

Amos Oz: ‘Een verhaal van liefde en duisternis’. De Bezige Bij, 2005.

‘Een verhaal van liefde en duisternis’ is een autobiografisch standaardwerk uit de Israëlische litteratuur.
‘Amos Oz groeide op als enig kind van een afstandelijke, rationele vader en een romantische, depressieve moeder, in een kleine, volgepakte woning, waar boeken de hoofdbewoners zijn. Ook hij neemt zijn toevlucht tot de wereld van de boeken en observeert zijn familieleden als tragikomische personages uit het werk van Tsjechov en Tolstoj. Als hij twaalf is, pleegt zijn moeder zelfmoord. Na deze dramatische gebeurtenis die zijn leven tekent, verruilt de jongen op zijn veertiende het claustrofobische ouderlijk huis voor het buitenleven in een kibboets, waar hij op een tractor rijdt en schrijver wordt.
Een verhaal van liefde en duisternis is een fenomenaal geschreven roman, vol prachtige metaforen, humor en tederheid. Op meesterlijke wijze vervlecht Oz het verhaal van zijn persoonlijke leven met hondertwintig jaar familiegeschiedenis, die begint in Odessa en via Polen en Praag eindigt in het door vluchtelingen, pioniers en Holocaust-overlevenden bevolkte Israël. Oz is persoonlijk betrokken bij de hoogte- en dieptepunten in de culturele en politieke geschiedenis van het door oorlog getkende Israël. Een verhaal van liefde en duisternis is een groots en fabelachtig boek over een man, een familie en een natie, verwikkeld in een pijnlijke geschiedenis.’
(Boekbespreking overgenomen van De Bezige Bij).

Amos Oz: ‘Hoe genees je een fanaticus’. De Bezige Bij, 2006.

‘Een briljant helder en aansprekend betoog over de wortels van fanatisme en de wijze waarop we dit fenomeen het hoofd kunnen bieden ter wille van de vrede. In deze essays vol humor en ironie voert Oz een pleidooi voor het sluiten van compromissen (…) De essays in ‘Hoe genees je een fanaticus’ zijn gebaseerd op speeches die Oz in 2002 in Duitsland heeft gehouden en nog niets aan actualiteit hebben ingeboet.
Oz’ motto is to ‘make peace, not love’.‘Voor mij betekent compromis leven, zegt Oz.’ Het tegengestelde van compromis is fanatisme en dood.’ Deze tegenstelling vormt het onderwerp van Oz’ essay, ‘Hoe genees je een fanaticus’. Daarin stelt hij dat mensen vooral verbeelding en inlevingsvermogen nodig hebben om elkaar te kunnen respecteren en accepteren. De lichtvoetige toon waarop hij deze wezenlijke kwesties behandelt maken dit boekje bijzonder aansprekend en begrijpelijk voor iedereen die zich voor de wereldvrede interesseert’
(Boekbespreking overgenomen van De Bezige Bij).

Chris van der Heijden: ‘Israël, een onherstelbare vergissing’. Contact, 2008.

Een recent essay over de ontstaansgeschiedenis van Israël van de Nederlandse schrijver Chris van der Heijden.
‘Zestig jaar geleden, 14 mei 1948, werd de staat Israël uitgeroepen. Het leek het begin van een veiliger fase in de geschiedenis. Het tegendeel blijkt het geval: in de loop van ruim een halve eeuw is Israël steeds meer het brandpunt geworden van het wereldgeweld en voor de direct betrokkenen, joden en Palestijnen, een almaar grotere nachtmerrie. De vraag, hoe precair ook, is daarom onvermijdelijk: is de stichting van de staat Israël een vergissing geweest? Zo ja, hoe was zo'n vergissing mogelijk? En hoe moet het nu verder? Een onherstelbare vergissing is niet alleen een compacte geschiedenis van een land maar vooral een zoektocht naar een standpunt. Daarbij ligt de klemtoon op de periode dat het land ontstond, de jaren kort na de Tweede Wereldoorlog’
(Boekbesprekingen overgenomen van Uitgeverij Contact).

Göran Rosenberg: ‘Het Verloren Land. Een geschiedenis van Israël’. Atlas, 2000.

Het verloren land is een politieke en historische biografie die werd bekroond met de Zweedse August Strindberg prijs voor de beste non-fictietitel in 1996. Het is een zeer intelligente, maar ook cynische beschrijving van verschillende dilemma’s omtrent het Jodendom en het ontstaan van de staat Israël. Het boek beschrijft de jaren die Rosenberg doorbracht in Israël en deze beshrijving wordt afgewisseld met de historische uiteenzettingen over het ontstaan van het zionisme en de beginjaren van de staat Israël.

Ilan Pappe: ‘De Etnische Zuivering van Palestina’. Davidfonds, 2008.

‘Zestig jaar geleden riep David Ben-Gurion de Staat Israël uit. Een gebeurtenis die niet ongemerkt voorbijging. Vandaag laait de discussie over de geschiedenis van Israël opnieuw op. Een belangrijke stem in deze discussie is die van Ilan Pappe. 'Niemand erkent de misdaden van 1948. Terwijl dat simpelweg een etnische zuivering was, volgens iedere definitie daarvan. Als de ene etnische groep de andere verdrijft, is dat etnische zuivering'.
'Iedereen wist het. Maar Europa bleef stil, om wat het de Joden zelf had aangedaan'.
In zijn geruchtmakend boek De etnische zuivering van Palestina verwijst Pappe de mythen over de stichting van de staat Israël naar de prullenmand. Onverbloemd toont hij hoe de Joden zich in 1948 schuldig hebben gemaakt aan etnische zuiveringen. Pappe beschrijft hoe een jaar lang elf adviseurs van Ben-Gurion samenkwamen om te bespreken hoe de Arabieren verdreven konden worden. Zeer terughoudend beschrijft hij de gruwelijkheden. Hierbij laat hij oorspronkelijke documenten en mondelinge overlevering voor zich spreken. Tot slot toont Pappe aan dat de internationale gemeenschap wist van de misdaden, maar bewust niet ingreep.
Auteur ILAN PAPPE (1954) is professor Politicologie aan de Universiteit van Haifa en een van de meest vooraanstaande Nieuwe Historici uit Israël.
(Boekbespreking overgenomen van Uitgeverij Davidfonds)

ENGELSTALIGE LITERATUUR:

Avi Shlaim: ‘The iron wall’ Israel and the Arab World. Norton & Company, 2001.

"Fascinating. . . . Shlaim presents compelling evidence for a revaluation of traditional Israeli history."—New York Times Book Review
‘As it celebrated its fiftieth anniversary, the State of Israel could count many important successes, but its conflict with the Palestinians and the Arab world at large casts a long shadow over its history. What was promulgated as an "iron-wall" strategy—dealing with the Arabs from a position of unassailable strength—was meant to yield to a further stage where Israel would be strong enough to negotiate a satisfactory peace with its neighbors. The goal remains elusive.
In this penetrating study, Avi Shlaim examines how variations of the iron-wall philosophy have guided Israel’s leaders; he finds that, while the strategy has been successful, opportunities have been lost to progress from military security to broader peace. The Iron Wall brilliantly illuminates past progress and future prospects for peace in the Middle East’.
(boekbespreking overgenomen van Uitgeverij Norton & Company)

David Fromkin: A peace to end all peace. The The Fall of the Ottoman Empire and the Creation of the Modern Middle East. Henry Holt and Company, 2001

‘In our time the Middle East has proven a battleground of rival religions, ideologies, nationalisms, and dynasties. All of these conflicts, including the hostilities between Arabs and Israelis that have flared yet again, come down, in a sense, to the extent to which the Middle East will continue to live with its political inheritance: the arrangements, unities, and divisions imposed upon the region by the Allies after the First World War.
In A Peace to End All Peace, David Fromkin reveals how and why the Allies came to remake the geography and politics of the Middle East, drawing lines on an empty map that eventually became the new countries of Iraq, Israel, Jordan, and Lebanon. Focusing on the formative years of 1914 to 1922, when all-even an alliance between Arab nationalism and Zionism-seemed possible he raises questions about what might have been done differently, and answers questions about why things were done as they were. The current battle for a Palestinian homeland has its roots in these events of 85 years ago.’
(Overgenomen van Uitgeverij Henry Holt and Company)