Hoe lang de crisis gaat duren

Zoom

De eerste 5 Kondratieff golven

-

Tot een paar weken geleden waren ze nog in de krant te lezen. Drie scenario's voor het verloop van de crisis. Eerste scenario: de economie zal zich gaan herstellen in de zomer van 2009. Of de tweede mogelijkheid: het herstel komt in het najaar van 2009. Optie 3, en het zwartste scenario: het herstel treedt pas in in het jaar 2010.
Inmiddels zijn die geluiden al zwakker: er wordt gesproken over massa-ontslagen en banenverlies in maar liefst de helft van de Nederlandse bedrijven.

Over dat 'sombere scenario' dat herstel belooft in 2010 zouden aanhangers van Kondratieff hartelijk en smakelijk lachen. In de theorie van de 'lange golven' in de economie zou de bodem van de crisis op z'n vroegst bereikt worden in 2016, op z'n laatst pas in het jaar 2026!
De Russische econoom Nikolai Kondratieff (1892-1938) postuleerde dat ontwikkelingen in de macro-economie onderhevig zijn aan lange golfbewegingen in tijdvakken van tussen de 40 en 60 jaar. Periodes van lente-achtige opbloei worden gevolgd door een zomer van hausses, een herfst waarin de groei weer afvlakt en een winter met dalende koersen en consumptie/produktie-cijfers. Nu de financiële crisis ook de reeële economie heeft bereikt, zien we pas de ware omvang van wat Piet Hein Donner een 'majeure herschikking in de economie' heeft genoemd. Een heel andere tijd breekt aan dan we kenden aan het eind van de vorige eeuw. De zorgeloze jaren '90 (remember 'new economy'?) werden ruw verstoord door het barsten van de internet bubble (vanaf maart 2000) en 9-11-2001. Diverse experts hebben al betoogd dat in feite direct na het jaar 2001 de neergang al had moeten plaatsvinden, maar kunstmatig gecreerd bezit in de vorm van schuld rekte het moment waarop de economische zomer op z'n retour ging. Totdat het niet meer tegen te houden was...

Interessant is om alvast te speculeren over het volgende omslagpunt. 'It will get worse before it gets better', zo wordt vaak gezegd. Willem Buiter voorspelde in zijn weblog al dat na de marktcrisis ook de overheidscrisis nog zal komen: wat nou als die overheden die nu zo genereus garant staan straks zelf in de problemen komen? De eerste voorbodes van wat dat kan betekenen zien we al in IJsland.
Maar als de ondergrens van de 'economische winter' bereikt is, wat wordt dan de aanjager van een nieuwe lente? Leonid Nefiodow, een Russische futuroloog in Duitsland, heeft in 'Der Sechste Kondratieff' al voorspeld dat de volgende groeisector aangeduid kan worden als die van de totale gezondheid: van de aarde, van het menselijk lichaam, en misschien ook wel van onze geest. Daarin zal straks veel geld omgaan: ons hoogtechnologische omgaan met lichamen, omgevingen en milieu's. Rangerend van oog- en hersentechniek tot biotech, gentechnologie en nanotechnologie. Healing van de planeet en z'n bewoners in alle facetten.