Journalist en antropoloog Joris Luyendijk

Zoom

Joris Luyendijk

© Tegenlicht 'Het brein van de bankier'

Joris Luyendijk werkte jarenlang als correspondent in de Arabische wereld. Sinds 2011 schrijft hij een blog over de cultuur van de financiële wereld in de Londense City. 'We weten meer over de oude Egyptenaren dan over de mensen die op dit moment ons leven vormgeven.'

Bizarre ervaringen

Joris Luyendijk wordt geboren in Amsterdam (1971), maar woont het grootste deel van zijn jeugd in Hilversum. In 1990 kan hij een jaar in Amerika studeren en belandt hij in Kansas, dat 'lekker centraal' leek, maar al gauw erg geïsoleerd blijkt. 'Mensen daar zijn al trots als ze op de kaart kunnen aanwijzen dat Europa boven Afrika ligt,' schrijft hij op zijn website.

Terug in Nederland begint Luyendijk een studie politocologie, maar eindigt via geschiedenis uiteindelijk bij Arabische en religieuze antropologie. In 1995 studeert hij een jaar in Caïro en doet daar onderzoek naar leeftijdsgenoten. De ervaringen die hij in de gesprekken en omgang met jonge Egyptische mannen opdoet, zijn in veel opzichten voor hem zo bizar dat hij besluit ze op te schrijven. Uiteindelijk publiceert hij ze in het boek Een goede man slaat soms zijn vrouw (1998).

Man in the Middle East

Na de publicatie van zijn eerste boek is Luyendijk van 1998 tot 2003 correspondent in de Arabische wereld voor onder meer de Volkskrant, NRC Handelsblad, het NOS Journaal en het Radio 1 Journaal. In 2001 ontvangt hij het Gouden Pennetje voor zijn berichtgeving vanuit het Midden-Oosten na de aanslagen van 11 september.

Zijn boek Een tipje van de sluier (2001) wat eerder dat jaar gepubliceerd wordt beschrijft de Islam in het Midden-Oosten en ontvangt veel belangstelling door de aandacht voor de Islam na de aanslag van 9/11 en berichtgeving over Al-Qaida. Het boek wordt niet meer herdrukt, omdat er volgens Luyendijk sinds de publicatie in 2001 'wel heel veel is veranderd'. Over de Islam schrijft hij op zijn website: 'Ik heb gemerkt dat de moslim niet bestaat, net zomin als ‘de’ jood of ‘de’ christen. Je moet dus niet vragen wat de Islam vindt van de hoofddoek, maar wat deze moslim ervan vindt.'

In 2006 verschijnt zijn derde boek Het zijn net mensen. Beelden van het Midden-Oosten, waarvan meer dan tweehonderdduizend exemplaren worden verkocht. Het levert hem de 'Journalist van het jaar'-prijs. Datzelfde jaar ontvangt hij ook de Dick Scherpenzeelprijs en in 2007 de NS Publieksprijs.

Joris luistert en vertelt

In 2006 en 2007 is Luyendijk presentator van VPRO's Zomergasten en later ook bij Wintergasten (2007-2008). Daarna krijgt hij vanaf april 2008 een vaste weblogpagina bij NRC Handelsblad; van september 2009 tot september 2010 schreef hij zowel op het blog als in NRC Magazine een wekelijkse artikelreeks over de elektrische auto en nieuwe journalistiek. Tevens is hij in die periode een half jaar lang gasthoogleraar aan de Universiteit van Tilburg, waarvoor hij samen met studenten het weblog De groene Leonardo's bijhoudt.

In 2010 wordt hem gevraagd om een maand mee te lopen in het Binnenhof in Den Haag, waarbij hij journalistieke toegang krijgt tot het internationaal perscentrum de Nieuwspoort. Daarover schrijft hij zijn boek Je hebt het niet van mij, maar... (Een maand aan het Binnenhof). Het boek maakt veel los door de kritische uitlatingen van Luyendijk over de Nieuwspoort en het Binnenhof.

'Dit systeem heeft eigenlijk alleen maar verliezers. Bankiers zijn ook verliezers, gewoon de best betaalde verliezers die in ruil voor al dat geld een verschrikkelijk leven hebben, in een verschrikkelijke omgeving. Dus ik denk dat we ze moeten gaan knuffelen.'

Joris Luyendijk over de financiële wereld

Bankiers onder de loep

Sinds mei 2011 woont Luyendijk in Londen, waar hij voor de Engelse krant The Guardian vanuit een antropologisch perspectief een blik werpt op de financiële wereld. In de square mile van Londen zijn ongeveer 330.000 mensen werkzaam, voornamelijk in de financiële sector. Op zijn banking blog, die sinds september 2011 online is, schrijft hij over zijn bevindingen ten aanzien van de bankencultuur en haar mensen, of zoals de aanhef van zijn blog luidt: 'If the banking blog is a department store with brain food about finance then this page is your personal shopper'. Daarnaast vertellen in voices of finance anonieme bronnen over hun nachtmerries en dromen in de wereld van het bankieren.

Op 14 november 2012 werd Luyendijk uitgenodigd voor een Parliamentary Hearing over de normen van banken. Bekijk de hearing hier online.