Crisis als excuus voor aanslag op overheidsvoorzieningen

De economische crisis wordt door de politiek gebruikt om mega bezuinigingen door te voeren in de collectieve sector. De column beschrijft hoe deze argumentatie wordt gebruikt en hoe het ook anders kan.

In vier afleveringen verkent Tegenlicht hoe we de crisis als kans kunnen benutten. Op ons weblog wordt het thema Crisis als kans op scherp gesteld met speciaal voor Tegenlicht geschreven columns door de auteurs van Me Judice, het onafhankelijk discussieforum van economen.

Discussieer mee over de toekomst van onze economie aan de hand van de stelling: "De crisis wordt misbruikt om een aanslag op overheidsvoorzieningen te rechtvaardigen!"

De financiële crisis mag geen excuus zijn voor een megabezuiniging in de collectieve sector. De motivering voor die bezuiniging gaat als volgt. Door de crisis heeft de overheid een tekort van ruim 6 procent van het nationaal inkomen (ruim 36 miljard euro). Dat komt weliswaar door de crisis, maar het CPB heeft bedacht dat driekwart van het tekort als gevolg van de financiële crisis niet vanzelf verdwijnt, oftewel structureel blijft. Het structurele tekort bedraagt dan driekwart van 36 miljard euro (het huidige tekort), dus 27 miljard euro. Dat is nog niet alles. Door de vergrijzing komen er nog eens niet gedekte uitgavenverhogingen aan in de orde van grootte van vier of vijf procent (24 tot 30 miljard euro). In totaal moet er dus voor bijna 60 miljard euro worden bezuinigd. 

Alarmbellen alom, vooral bij het CDA dat haar wetenschappelijk instituut (WI) al een rapport heeft laten schrijven om de goegemeente voor te bereiden op forse ingrepen in de collectieve sector. Dat is ook wat deze crisis tot nu toe voornamelijk aan beleid heeft opgeleverd, namelijk maatregelen die mensen treffen die part noch deel aan deze crisis hadden. Zo was tot de crisis D66 de enige politieke partij die verhoging van de AOW-leeftijd op het programma had staan, maar de crisis bracht ook de voormalige coalitie op dat idee. Vrijwel zonder slag of stoot werd de AOW-leeftijd verhoogd. Deze maatregel treft vooral mensen met lage inkomens en een zwakke gezondheid, maar veel minder mensen met hoge inkomens en goede aanvullende pensioenvoorzieningen. Laat staan bankiers met bonussen.

Inmiddels heeft het CPB deze maand laten weten dat het overheidstekort volgend jaar geen 6 maar ruim 4,5 procent zal bedragen, oftewel 27 miljard euro. Het CPB zei er niet bij of dit nu het structurele tekort is, of dat we daarvoor nu weer driekwart van die 27 miljard moeten nemen. Niemand die het weet, natuurlijk. Mijn eigen inschatting is dat het tekort grotendeels weer zal verdwijnen als de crisis wegebt en dat het niet zo veel zal kosten om het restant te financieren. De kosten van de vergrijzing kunnen ook best lager uitvallen dan door het CPB is berekend. Dat willen de bezuinigers natuurlijk niet horen. De maatschappij moet rijp gemaakt worden voor de calvinistische boodschap dat er harder gewerkt moet worden voor minder geld (Donner). 

Deze crisis rechtvaardigt niet het afbreken van collectieve voorzieningen. Als er een financieel probleem van de crisis voor de overheid resteert, kunnen de belastingen omhoog. Begin eerst maar eens met een volledige fiscalisering van de AOW en het drastisch beperken van de aftrekbaarheid van de hypotheekrente. Verder moet het bankenstelsel terug naar zijn basistaak, namelijk het doorsluizen van besparingen naar bedrijven en individuen. Dat zogenaamde plan Obama, zo schreef Paul de Grauwe op deze plaats, hebben de Europese bankiers weten te verhinderen. Maar Nederland kan natuurlijk best op eigen houtje de banken nationaliseren en die bankiers de mond snoeren.

Zoom

Harrie Verbon studeerde economie en econometrie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, waar hij in 1988 promoveerde. Hij vervolgde zijn carriere als hoogleraar Openbare Financien en Sociale Zekerheid aan de Katholieke Universiteit Brabent, respectievelijk Universiteit van Tilburg, waar hij tot op heden werkzaam is. De huidige onderwijsactiviteiten van Harrie Verbon vallen binnen het vakgebied Economie van de collectieve sector, waarbinnen zijn eigen onderzoeksbelangstelling uitgaat naar onderwerpen zoals macro-economische effecten van vergrijzing, migratie, herverdeling en economische groei, overdrachten tussen generaties en verhandelbare emissierechten. Hij was lid van diverse onderzoekscommissies en is lid van het bestuur van het Rathenau Instituut en van de Wim-Dreesstichting.

Achterdochtig of niet… Wat als ik de stelling overtrek en beweer dat deze crisis is ge-ensceneerd ten voordele van die ene procent van de wereldbevolking die de helft van het kapitaal bezit? Het zou mij niet verbazen als we over 25 jaar ontdekken dat het inderdaad zo werkte en dat de overheid van de sterkste economie dit gedrag legaliseert en reguleert.
In de financiele wereld zijn immers veel zaken, die door de gewone mens als onbestaanbaar worden beschouwd, gerechtvaardigd.
Ik denk dat we hiermee diep in de kern van het kapitalisme komen.

Michel

Wat kan iemand doen die vanaf kinds af aan altijd geleerd is dat dit systeem het enige systeem is wat welvaart kan scheppen? Waar een alternatief voor dit systeem altijd is afgedaan als utopische onhaalbare achterlijkheden? Een systeem waarin veel mensen, en ook jongeren, er vanuit gaan dat wat ze niet kunnen veranderen maar beter het best voor hun eigenbelang kunnen inzetten? Maar wij zijn altijd de dupe? De ‘zwakkere’ mens, degene die altijd gemanipuleerd worden door media, reclame en dergelijke. Ik werk op de Hoge Economische School in Amsterdam, waar leerlingen consumentengedrag aangeleerd krijgen. Deze term klinkt geenzins negatief, maar het komt in feite neer op hoe de burger het best gemanipuleerd kan worden, waar we wel kunnen bedenken wie daar uiteindelijk de dupe van zijn. Het kwalijke is echter dat de jongeren van nu hier willens en wetens in meegaan, wat waarschijnlijk te wijten is aan dat we nu eenmaal niet anders weten dan het systeem waar we met zijn allen in zijn opgegroeid.

Joep Jacobs

Geweldige uitzending en wat vind ik het goed dat er eindelijk eens een omroep aandacht besteed aan de huidige problematiek. Zelf ben ik al tijden actief om mensen op de hoogte te brengen van de huidige situatie en hoe men kan ontsnappen aan de graaicultuur van de banken. Net als in de aflevering van vandaag adviseren wij ook om spaargeld om te zetten in goud, en wel in kleine eenheden. Ik merk dat veel mensen zich nog niet bewust zijn van hoe het spel gespeelt wordt, maar onze movement groeit wel. Wij zijn het zat dat onze overheid er een puinhoop van maakt en dat de banken ons financieel leegtrekken. Het is tijd voor actie !!

Richard

Met name de rechtse partijen (VVD, CDA, PVV) zullen de crisis gaan misbruikten om de gewone bevolking te gaan terroriseren en de collectieve voorzieningen af te breken. De plannen liggen al klaar!
Zoals onaangekondigd huisbezoek bij ieder die “subsidie” krijgt (behalve uiteraard de villa-subsidie voor de top-inkomens en de subsidies aan banken en multinationals!), het korten op zorg- en huurtoeslagen, uitkeringen, welzijn en voorzieningen. Hiertegen is een massa beweging nodig die het tij keert tegen verrechtsing, en weer opkomt voor de sociale en collectieve belangen: werk, zorg, zekerheid, inkomen, welzijn, duurzame economie, etc.

Rob Heusdens

Publieke voorzieningen nog steeds liever niet gedefinieerd(zegt zelfs fervente marktwerking-Sw.van Wijnbergen in NRC.H.al in 2008(”Toezicht is de zwakke schakel…”), on-grondwettelijk al eerst puur bedrijfsmatig tot nu naar marktwerking afgeschoven, Ook van CDA-Balkenende alsmaar bestuurlijk doordenderen in “Crisis-en herstelwet”(gelukkig 2010 nog door 1e Kamer,Raad v.State raadde al in 2009 af!)) drijft nog agressiever economische belangen door en snijdt verhouding burger-overheid in diens z.g. “Relativiteitsvereiste” definitief af:slechts puur eigenbelang telt dan nog voor de Bestuursrechter bij Bezwaren, afwijkende meningen enz.!
Zie al steeds openlijker:
CDA-Minister v.Landb:bedrijfsbelangen(geitenhouders)VOOR Volksgez., zelfs censuur op berichtgeving van NOS(”Privacy geitenhouders”-NRC.H.23122009 “Zapkliklees”-Hans B.-Ethische dilemma’s..)!
CDA-Minister v.Volksgez.:steeds openlijker marktwerking in Zorg armoedig kopieren uit US of America!
Feitelijke uitwerking Bush-Administration in Nederland door domme hollandse efficiency:zie ook Gemeentelijke Meldpunten:”U kunt evengoed zelf naar het uitvoerende bedrijf bellen..”-Gem.Woerden-CityTec!!
4 januari 2004 alzo:”Intercity sleept bouwhek over perron station Maarssen”(KLPD:”geen vandalisme”!)-foto april 2004:nog steeds voll.marktw. op Alg.Publiek domein(!) na onv.voorbereide ontvlechting oude NS concern-2009:Min.V&W.-DGO-”Eval.spoorwet”:”spoorveiligheid is meer bij de spoorPARTNERS komen te liggen”, door Rijksw. en PARTNERS-dodelijk verk.ongeval A2-Hooggelegen tijd.verkeerssit.zie dagbl.AD 27 nov.2009.Zie 2007 Raad en B&W Utrecht:giga steigerdoekreclame op het STADHUIS+in Besch.Stadsgezicht!!
Ik ben zo echt al jaren woedend over onze St.-Gen.,overheden gaan machteloos mee blijkt mij in vele contacten met deze(ProRail-De Klerk enz.),graag samen met u en velen actie a.s. Tweede Kamer-verkiezingen!!

Afz.dhr.C.A.Akkerboom te Maarssen.

dhr.C.A.Akkerboom

De euro hebben ze als excuus ingevoerd om de burgers een gemaskeerde inflatie door de strot heen te duwen!Ja ja de oorlog woede alom en werd maar goed gepraat!
Dat ging niet volgens de wens van de kapitalistische verwachtingen, die de Amerikanen koesterden.
Zodoende voert het Amerikaanse-economie-systeem de politieke boventoon van die van het Rijnland-model(europees!).
Wij zijn met ons sociaal economisch systeem van herkomst finaal naar de verkeerde kant afgegleden.!!!!
Hopelijk is het nog niet te laat en trekken er meer aan de bel!
Zelf voel ik me niet meer thuis in deze egoïstische manier van zelfverijking!Dat laat zich vooral blijken door de rampzalige marktwerking mn veranderingen in de primaire behoeften van de burger(warmte,voedsel,zorg) , die zogenaamd beter zouden floreren!!
Het wordt tijd dat er hard aan de bel getrokken wordt en dat kan alleen als de duurzaamheid uit de hoed getoverd wordt!??

deksels

Ik heb er geen verstand van maar blijkbaar zijn ‘we’ zo murw geslagen door de dagelijks herhaalde litanie ‘economie en wereldveiligheid’ dat niemand zelfs maar op het idee komt om naar de rechter te stappen. Om ten eerste die staatssteun aan banken terug te draaien (vanwege de laatstelijk uitgedeelde bonussen) en ten tweede om de ophanden zijnde bezuinigingen (lees: uitholling van ons bestaan) te voorkomen.
In een grijs verleden heb ik bij Maatschappijleer iets geleerd dat neerkomt op: de regering draagt zorg voor het welzijn van het volk.
Maar het portret van de politiek, van welke richting dan ook, is getooid met een wassen neus en laat de oren naar Amerika hangen.

Heleen

Ik was geboeid door het programma maar moest eerder afhaken.
Helaas krijg ik via VPRO en UitzendingGemist steeds het Tegenlicht programma over Afghanistan te zien. Wanneer wordt dit gecorrigeerd zodat ik alsnog van jullie programma kan genieten?

Jasper