Een korte uiteenzetting van het fenomeen ‘Peak Oil’ Het einde van de olievoorraad in zicht?

Vijf jaar geleden, tijdens een conferentie in het Franse Petroleum Instituut, sprak de Amerikaanse energiedeskundige en adviseur van zowel Dick Cheney als George Bush, Matthew Simmons, de volgende zorgelijke woorden: ‘The worry is that peaking [of oil] is at hand, not years away … If I am right, the unforseen consequences are devastating … unfortunately the world has no plan B if I’m right.’

Al sinds de jaren 20 van de vorige eeuw uiten verschillende wetenschappers onheilspellende voorspellingen over het naderende einde van 's werelds olieproductie, 'peak oil' genoemd. Wat bedoelden zij precies met deze term en wat zullen de consequenties hiervan zijn?

PEAK OIL

Zoom

In deze grafiek is te zien dat hoogtepunten in de olieproductie met kleine pieken en dalen tussen 1979 en 2008 plaatsvinden. Klik op de afbeelding voor een vergroting. Bron: www.peakoil.org

De term ‘peak oil’ is gebaseerd op een mathematisch model dat in 1956 werd ontwikkeld door de Amerikaanse geofysicus M. King Hubbert. Zijn voorspelling, toentertijd door velen bekritiseerd, was dat er rond 1970 een piek bereikt zou worden in de olieproductie van de Verenigde Staten en dat vervolgens de mondiale olieproductie in 2000 zijn hoogtepunt zou bereiken. De olieproductie neemt volgens hem eerst langzaam toe, dan versnelt deze, komt op zijn hoogtepunt (ook wel "Hubbert’s Peak" genoemd), en neemt vervolgens weer af totdat uiteindelijk de oliebronnen uitgeput zijn.

Heden ten dage lijkt de voorspelling van Hubbert toch nog uit te komen, alleen dan tien jaar later. Juist nu de vraag naar goedkope olie groeit, met name vanuit economisch opkomende mogendheden zoals China en India, lijkt het aanbod van olie drastisch te slinken. Verschillende geologen definiëren het fenomeen ‘peak oil’ als het punt in de geschiedenis waarop meer dan de helft van de voorradige olie geëxploiteerd is. De geoloog Colin Campbell redeneerde dat na 2005 de energie die nodig is om een ton olie op te pompen meer zal zijn dan de daadwerkelijke energie die de olie oplevert. In de komende 20 jaar zal volgens hem voor elke ontdekte ton olie het equivalent aan energie van 4 ton olie nodig zijn. De kosten van het winnen en transporteren van olie zullen dus flink stijgen. Campbell concludeert dat er enkel één regio zal overblijven met een significante olievoorraad, het Midden-Oosten. Hier is de zogenaamde geografische driehoek te vinden met 65 procent van ’s werelds oliereserves, bestaande uit 5 landen: Irak, Iran, Saoedi-Arabië, Koeweit, de Emiraten en Qatar

DE DISCUSSIE

Zoom

Een schatting van de olie- en gasvoorraden in de 21e eeuw. Klik op de afbeelding voor een vergroting. Bron: www.peakoil.org

Over het tijdstip van de piek zijn de meningen verdeeld. Volgens sommige wetenschappers zijn we al over onze productietop heen (o.a. Deffeyes), anderen stellen dat het hoogtepunt van de olieproductie rond 2010 zal plaatsvinden (waaronder Campbell), terwijl weer anderen (waaronder oliemaatschappijen en de OPEC) verwachten dat het productieplafond pas zal worden bereikt in de periode 2020 - 2030.

De geoloog Kenneth S. Deffeyes stelt in de documentaire ‘Oil, Smoke & Mirrors’ (2007) dat het niet uitmaakt wanneer de piek precies zal plaatsvinden, omdat er geen sprake is van een scherpe piek, maar van de top van een flauwe ronde curve. In plaats van een discussie over de datum van het hoogtepunt van de olieproductie moeten we ons volgens hem focussen op de drastische afname van olie die op de piek volgt. Het moment waarop de neerwaartse beweging in zal zetten heeft volgens hem een grote sociale en economische impact. De moderne samenleving is volgens hem in grote mate afhankelijk van olie als leverancier, niet alleen voor energie, maar ook als grondstof voor tal van producten.

Ook over de consequenties van ‘peak oil’ zijn de meningen verdeeld. We zullen geconfronteerd worden met steeds schaarser en duurder wordende energie. Volgens sommigen zal dit leiden tot het ineenstorten van de hele wereldeconomie (en de beschaving). Anderen zien een directe relatie tussen grote oorlogen en de hoeveelheid olie in een land (o.a. Thomas Friedman). Een derde mening is de gedachte dat vooral de Westerse wereld grote veranderingen zal doormaken, terwijl er voor de armere landen - die minder energie afhankelijk zijn – niet veel zal veranderen. Weer anderen verwachten dat het probleem opgelost zal worden door in de toekomst op een meer duurzame en energiezuinige manier te leven. Aangezien de discussie hierover nog gaande is en er vele verschillende scenario’s bestaan verwijs ik u door naar de links hiernaast voor meer informatie hierover.

Bronnen:
- Het boek A Century of War van William Engdahl (2004)
- De documentaire Oil, Smoke & Mirrors van Ronan Doyle (200)