Groene miljoenen

Zoom

We schrijven de derde woensdag in september. Ontegenzeggelijk is de derde woensdag van september ieder jaar weer de dag waarop Nederlanders het meest aan geld denken. Gebogen over de krant rekenen burgers uit wat de miljoenennota voor hun eigen financiële situatie gaat betekenen.

De hoop is dat de lasten niet worden verzwaard en de kosten van levensonderhoud eerder dalen dan stijgen. Maar wie weet speelt ergens in het hoofd van die ontwakende burger -ondernemender, coöperatiever ingesteld dan vroeger- nu ook wel ergens de kans die vergroening van geldstromen biedt.

Zelf energieleverancier

- Pardon? U doelt op groene banken?
- Ja ook, maar meer nog op de mogelijkheden van het zelf energieleverancier worden. Wie zonnepanelen op het dak geïnstalleerd heeft kent inmiddels het proces, of toch tenminste het begin ervan. Dat voert terug naar de tijd waarin energie door schaalvergroting de verantwoordelijkheid werd van de energiemaatschappijen. Die organiseerden dat uiteraard op centrale wijze: je bestelde stroom bij die grote leveranciers en rekende af voor de levering ervan. De grote maatschappijen bouwden en onderhielden de (kolen- en gasgestookte) elektriciteitcentrales. En de 'providers' werden allengs meer 'corporate', compleet met CEO-salarissen van rond de miljoen euro.

Europese energiegiganten

Recentelijk kwam daar dan nog bij dat er energiegiganten op Europese schaal ontstonden: Nuon kwam onder de vlag van Vattenfalls en Essent onder RWE. Ergo: stroomleverantie in Nederland werd onderdeel van de multinationale bedrijfsstrategie van een Zweedse en een Duitse energiereus. Velen vragen zich af of Nederland niet een wingewest is voor deze mastodonten, want ook die moeten de omvangrijke investeringen in hun snel uit de tijd rakende kolen- en gascentrales nog afbetalen. Om over kerncentrales nog maar te zwijgen: gelukkig heeft na Duitsland intussen ook Japan besloten om te stoppen met kernenergie: in 2030 moeten alle Japanse kerncentrales gesloten zijn.

'Prosument': stroom opwekkende burger

En ook François Hollande lijkt afscheid te willen nemen van nucleaire energie. Zo komt de bal meer dan ooit te liggen bij de zelf stroom opwekkende burger, de prosument. Die ziet de oude maandelijkse geldstroom naar Nuon, Essent of andere energiegrootheden nu omkeren in het tegendeel. Niet langer stroomt elektriciteit van buiten naar binnen en geld van binnen naar buiten. Zodra de 'thuiskweker' meer produceert dan de eigen consumptie gaan de stromen de andere kant op: elektriciteit naar buiten en vergoeding naar binnen.

Dezelfde omslag is te zien op de energiemeter, die dan niet meer naar rechts loopt maar naar links. Helaas is er door het ingewikkelde systeem van 'saldering' nog een flink verschil tussen geleverde stroom (ongeveer 7 cent) en gekochte stroom (ongeveer 23 cent) en kunnen burgers, wijken en verenigingen nog niet rechtstreeks aan elkaar leveren en in stroom handelen.

Driedubbel blij van panelenweer

In de Tegenlichtuitzending 'Power to the People' maken we kennis met de enthousiaste mevrouw Minnesma senior (moeder van de in duurzame kringen welbekende Marjan Minnesma van Stichting Urgenda), woonachtig in een nieuwbouwwijk in Assendelft. Als nieuw woord voor in de dikke Van Dale draagt zij voor: 'panelenweer'. Dat is weer waarvan je driedubbel blij wordt. Het is 1. lekker zonnig dus goed toeven buiten, 2. het levert goed op in de meterkast (en dus voor de eigen portemonnee in plaats van voor de Raad van Bestuur van Nuon) en 3. het draagt bij aan een schonere wereld en een beter klimaat.

Zo worden zonnepanelen en windmolens, de 'tools' waarmee we energie zomaar uit de lucht kunnen plukken, in feite de metafoor voor de wereld van de groenere miljoenen. Want waar zouden we nog meer producent van kunnen worden in een soortgelijke win-winconstructie? Ons eigen afval, eigen bank- en verzekeringprodukten, zelfverbouwde groente, zelfgebakken brood, zelfgebrouwen bier?

William de Bruijn en Sabine Lubbe Bakker schrijven namens Tegenlicht vier weken lang voor het blog DuurzaamNieuws, in aanloop naar de uitzending 'Power to the People' op 8 oktober.