Publicaties

Hoe zien degenen die zich bedreigd voelen door globalisering en massacultuur onze beschaving? In deze uitzending een kennismaking met de idealen van de "closed society".

George Soros richtte de Open Society Foundation op. Khozh-Ahmed Noukhaev is verantwoordelijk voor de European Society of the Closed Society. Twee ideologische instituten die in tegenovergestelde denkbeelden geloven hoe de maatschappij moet worden ingericht. Een overzicht van beide kanten.

Jos de Putter maakte in 1998 de documentaire 'The making of a new empire', over de Tsetjeense maffiabaas en vrijheidsstrijder Khozh-Ahmed Noukhaev. Tijdens het maken van deze film leerde hij een aantal mensen kennen in Tsjetjenië, waarmee hij sindsdien per e-mail contact heeft. Na 11 september ging hij naar Baku, de hoofdstad van Azerbeidzjan, om met hen te praten over de aanslagen, hun 'closed society project' en hun haat tegen de 'volkeren aan zee'. Hieronder een inleiding op de documentaire van zijn hand.

Call centers zijn een hype in India. Bijna elke dag wordt er één opgericht om van daaruit de klanten in de Verenigde Staten en Engeland te woord te staan. In India doen ze het beter, goedkoper en sneller dan hun collega’s in het westen.

In navolging van westerse IT-bedrijven die hun software goedkoop in India laten programmeren, schieten daar sinds enige tijd ook call centers als paddestoelen de grond uit. Er zijn genoeg goedopgeleide jonge Indiërs die voor een bescheiden loon de Amerikaanse klant in zijn moerstaal te woord willen staan.

Door Maarten van Bracht

Amerika wil de wereld laten geloven dat zij het voor het zeggen heeft. Wat is er over van het almachtige Amerika? Hoe staat het met de tegenkrachten?

Geen land ter wereld roept tegelijkertijd zoveel bewondering, afschuw, jaloezie en haat op als Amerika. Volgens politiek filosoof John Gray is het land veel te rijk aan tegenstellingen om het te kunnen definiëren. Iedereen die daar anders over denkt, heeft de essentie van het land niet begrepen: namelijk dat het niet te begrijpen is. Maar is het land werkelijk, zoals Gray beweert, te complex, te divers en te omvangrijk om te kunnen beschrijven? Het weerhoudt talrijke schrijvers, kunstenaars, politici en andere mensen overal ter wereld er in elk geval niet van een poging te doen. Hieronder enkele opvallende meningen over de VS én de vermeende tegenstelling tussen het “oude” Europa en de nieuwe wereld.

Sinds de aanslagen op 11 september is het patriottisme aan de macht in Amerika. Zo erg houdt de Amerikaanse overheid vast aan de eigen opvattingen over goed en slecht, dat andere meningen niet meer geduld worden. De vrijheid van meningsuiting, vastgelegd in de grondwet van de vijftig staten, is officieel nog steeds een van de pijlers van de Verenigde Staten. Maar inmiddels is er een blacklist van journalisten en docenten die kritiek hebben op de politiek van Bush. (Zie ook het videofragment van Katrina vanden Heuvel, rechts op deze pagina)

De ‘American Dream’ wankelt, aldus politicoloog Benjamin Barber. De vrije markt is volgens hem uitsluitend gefixeerd op winst en ongeschikt voor de instandhouding van een samenleving. Het geloof dat de vrije markteconomie goed is voor de democratie en dat de volgende generatie het beter krijgt is volgens hem dan ook steeds meer een idee fixe. In 'McWorld' schetst Barber een beeld van de westerse samenleving en in het bijzonder Amerika aan het einde van de twintigste eeuw. De uitzending is in zijn geheel en in fragmenten te bekijken op deze pagina.

In Tegenlicht een debat over de haalbaarheid van een multiculturele samenleving. Wat doen de overheden ter plaatste om dit mooie ideaal realiseren? En hoe bereidwillig zijn de 1600 Turken, 60 Somaliers, 1400 Molukkers, 200 Marokkanen en 14.500 Nederlander om écht te integreren?

In Den Haag wordt de roep om integratie steeds sterker. Maar de praktijk blijkt weerbarstiger dan de ambtelijke nota’s en de verwarrende volzinnen van politici. Zo ook in Leerdam-West, waar groepen Turken, Molukkers en Somaliërs al decennia gescheiden van elkaar wonen en leven.

Hoe zit het met onze tolerantie, zijn we werkelijk zo vrijdenkend en zijn we terecht gidsland in morele kwesties? In Tegenlicht de Nederlandse ziel en het geweten op de sofa.

Steven De Foer is redacteur bij De Standaard en was voor deze krant van 1997 tot 2000 correspondent in Nederland. Van zijn hand verscheen bij uitgeverij Balans 'Onder Hollanders' (zie de link hiernaast). Als inleiding op deze uitzending schreef hij voor de VPRO gids een artikel waarin hij zijn visie op Nederland geeft.

Voor de uitzending 'Nederland in Analyse' diepten we uit de archieven van de VPRO een aantal fragmenten die typerend zijn voor Nederland en haar bewoners. Klik hiernaast om de fragmenten in realvideo te bekijken. Hieronder een korte inleiding op de fragmenten.

Nederland gaat er prat op een gidsland te zijn. De jarenlange sterke economische groei deed andere landen verlangend over de grenzen kijken, en niemand leek precies te begrijpen hoe dat kleine kikkerlandje, behept met een van de duurste sociale zekerheidsstelsels ter wereld, een dergelijk economisch wonder voor elkaar wist te boksen. De Britse journalist John Peet maakte in mei van dit jaar voor het gezaghebbende blad The Economist een uitgebreide analyse van ons land. Volgens Peet is de invloed van het poldermodel op dit succes maar klein, maar hij haast zich te zeggen dat de wereld nog een hoop kan leren van Nederland. Pragmatisme bijvoorbeeld.

De Belgische correspondent Steven de Foer is buitengewoon verbaasd over de slaafsheid van de Nederlandse pers tegenover het koningshuis. (zie ook het filmpje rechts). De geschiedenis leert inderdaad dat de Nederlandse pers een rare verhouding heeft met het koningshuis. Maar veel daarvan is te wijten aan het spanningsveld tussen ministeriële verantwoordelijkheid en persvrijheid.

Een reconstructie van de wapeninspecties in Irak in de jaren '90, door de medewerkers van UNSCOM die daarbij betrokken waren.

Een reconstructie van de wapeninspecties in Irak in de jaren '90, door de medewerkers van UNSCOM die daarbij betrokken waren.