Zoekresultaten

De tijd dat je bang moest zijn voor de gevolgen van klimaatverandering ergens ver in de toekomst is definitief voorbij. In de Chinese stad Zhengzhou zagen we afgelopen week wat er gebeurt wanneer een stad met miljoenen inwoners onder water loopt. Titanic-achtige taferelen voor mensen opgesloten in de ondergrondse metro. Auto’s die als speelgoedwagentjes worden meegesleurd door het kolkende water. Een aluminiumfabriek die ontploft na overstroming. Ook in het rijke Europa ben je door extreem weer nergens meer echt veilig, weten we sinds kort uit ervaring.

Wie wel eens in Brabant is geweest, weet hoe mooi je het er is. Je hebt er dichte bossen, moerassen, fietspaden langs kronkelende rivieren en kilometers heide. Maar de laatste tijd holt de kwaliteit van de natuur er achteruit. Door stikstof, klimaatverandering en verdroging heeft vooral de heide het zwaar te verduren, is te lezen in een rapportage van de provincie die eind vorige maand werd gepubliceerd. Vooral dagvlinders zijn de dupe door de sterk verminderde variatie in het heidegebied.

Deze week presenteerde eurocommissaris Frans Timmermans een twaalftal klimaatwetten die de Europese Unie naar 55 procent minder uitstoot in 2030 moeten brengen. Een greep: het vliegverkeer en de scheepvaart gaat onderdeel uitmaken van het emissiehandelssysteem (ETS). Ook komt er een apart emissiehandelssysteem voor de gebouwde omgeving, om huizen van het gas af te krijgen. De benzine-auto wordt verboden vanaf 2035. Elke 150 kilometer moet er een elektrische laadpaal komen te staan. De noodzaak ervan werd op hetzelfde moment pijnlijk duidelijk door de overstromingen in België, Duitsland en Limburg

We weten allemaal wel hoe makkelijk het is: je ziet een mooie broek op de site van een webshop, drukt op de knop, betaalt en voor je het weet hangt het in je kast. Ten minste, als het bevalt: het is net zo makkelijk (en vaak gratis) om diezelfde broek terug te sturen. Dat gebeurt dan ook vaak, erg vaak zelfs. En dat is problematisch, want veel van die duizenden teruggestuurde pakjes belanden in de shredder. Het is voor veel webgiganten goedkoper om de retouren te vernietigen dan deze opnieuw op de markt te brengen.

Dankzij de coronacrisis hebben internetbedrijven wederom recordomzetten gedraaid. Hun monopolieposities groeien alleen maar, misinformatie en dataroof zijn nog steeds alom aanwezig ondanks nieuwe regelgeving en er is een groeiende techlash: meer en meer mensen voelen zich onbehaaglijk bij de ongebreidelde macht van de Amazons, Googles en Facebooks van deze wereld.

Voor veel mensen was het werkzame leven een aantal decennia geleden behoorlijk voorspelbaar: je solliciteerde bij een werkgever en die hield jou vervolgens tot aan je pensioen in dienst. Vakantiegeld, doorgroeimogelijkheden én geborgenheid waren gegarandeerd.

Het is nogal een opgave: in 2030 moet Nederland liefst 55 procent minder CO2 uitstoten. Daartoe hebben we een grondige verbouwing nodig en moeten we goed doordachte keuzes maken waarmee we decennia vooruit kunnen. Die verbouwing kunnen we overigens ook vrij letterlijk nemen. Dé uitdaging ligt namelijk in de gebouwde omgeving. Dat zijn onder meer onze huizen die, vooral waar het oude betreft, flink beter zullen moeten worden geïsoleerd en losgekoppeld zullen worden van het gas. In totaal gaat het om 1,5 miljoen huizen, blijkens het Klimaatakkoord.

Kunnen we de natuur nog herstellen of is het al te laat? Vaak zinkt de moed je in de schoenen bij de nieuwste cijfers over verlies aan biodiversiteit, maar de natuur is veerkrachtig en natuurherstel blijkt wonderbaarlijk snel mogelijk, als de juiste condities worden gecreëerd. VPRO Tegenlicht presenteert dit najaar onder meer een voorhoede van daadkrachtige natuurherstellers in Europa. Hoe geven zij de natuur weer een plek voor de toekomst?

Beleggen was nog nooit zo populair. Liefst een op de vijf Nederlandse huishoudens doet er inmiddels aan, blijkt uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten. Steeds meer jongeren zijn het gaan doen, juist ook omdat ze in het coronajaar 2020 tijd hadden om een en ander uit te zoeken. Het kan lucratief zijn: je kan behoorlijk rendement behalen, nu sparen door de historisch lage rente niet loont. En het is in veel gevallen ook nog eens gewoon leuk.

In het klimaatdebat zie en hoor je vaak twee hoofdstromingen: die van de vooruitgangsoptimisten en de ontgroeiers. Vooruitgangsoptimisten gaan er kort gezegd vanuit dat een erger wordende klimaatramp alleen te voorkomen is met technologie (zodat we kunnen blijven groeien en onze westerse welvaart in stand kunnen houden), terwijl ontgroeiers juist minder groei willen ten bate van de natuur en de biodiversiteit. Die dienen we centraal te stellen. Charles Mann schreef in 2018 een klassieker over de oorsprong van dit debat, de Tovenaar en de Profeet. Dat debat ontstond zo'n zeventig jaar geleden en de tweespalt is er nog altijd, aldus Mann.

De Algemene Politieke Beschouwingen gingen deze week over de grote thema’s van onze tijd. Het ging over huisvesting, de gezondheidszorg, over betere salarissen voor leraren, en, niet eerder zo uitvoerig tijdens het belangrijkste debat van het jaar, over de strijd tegen klimaatverandering. Er lijkt een kantelpunt te zijn bereikt. Het besef is ingedaald bij de meeste partijen dat grote veranderingen niet langer kunnen wachten. Het demissionaire kabinet trok, vooral om de CO2-uitstoot terug te dringen, bijna 7 miljard uit. In de toekomst zal er nog veel meer geld nodig zijn, gaf ook Rutte toe.

De woningnood is nijpender dan ooit tevoren. De harde feiten: een tekort van 300.000 woningen, jarenlange wachtlijsten voor sociale huurwoningen en onbetaalbare huizenprijzen. Dat de nood hoog is, was wel terug te zien tijdens het Woonprotest. Zo’n 15.000 mensen in Amsterdam gingen de straat op om op te komen voor hun woonrecht. Het was voor het eerst in veertig jaar tijd dat er op zo’n uitgebreide schaal werd gedemonstreerd voor meer woningen en een beter en rechtvaardiger woonbeleid.

De leeftijd waarop vrouwen kinderen krijgen, is al sinds de jaren zeventig aan het stijgen, meldde statistiekbureau Eurostat eerder dit jaar. In 2019 lag de leeftijd bij de eerste bevalling van een Nederlandse vrouw voor het eerst boven de 30. En Nederland is niet eens koploper. Italië spant de kroon met een gemiddelde leeftijd van 31,3.

Veel vrouwen zien zich voor deze vraag gesteld: wat is een goed moment om kinderen te krijgen? Stel je het nog even uit vanwege je loopbaan of kun je er maar beter niet snel genoeg mee beginnen? De biologische klok tikt intussen verder. Het is een gegeven dat de vruchtbaarheid van een vrouw vanaf haar 30ste jaar gaandeweg afneemt.

In deze brief gaan we in op dit thema met een paar mooie producties van onze hand. Kijk komende zondag bijvoorbeeld naar onze uitzending ‘De Ontgroeiers’en naar een VPRO-film van Tegenlicht-maker Kees Brouwer. Hij zette de afgelopen maanden een eigen winkelbeweging op, Reaction. Kees toerde door het land met een speciale foodtruck en filmde die zoektocht en zijn gesprekken met tal van ondernemers en ontwerpers die het anders willen doen. Je hoort in onze podcast zijn verhaal waarom deze film en winkelbeweging er móesten komen. En: we hebben een interessant artikel over de wetenschappelijke schepping van een cel voor je in petto…

VPRO Tegenlicht presenteert dit weekend een heel andere voorhoede. Die nieuwe elite bestaat niet uit theoretisch opgeleiden zoals bestuurskundigen, economen en consultants, maar uit monteurs, loodgieters en elektriciens.

Niemand had aan het begin van de coronacrisis gedacht dat we zo snel een goed werkend en effectief vaccin tegen ernstige coronasymptomen zouden hebben. En toch was daar in het najaar van 2020 hét nieuws waarop velen zaten te wachten, vooral zij met een kwetsbare gezondheid: het bijzondere mRNA-vaccin van Pfizer/BioNTech.

Amnesty International liet er onlangs geen gras over groeien. In een hard oordeel over de toeslagenaffaire schreef de mensenrechtenorganisatie dat er een gerede kans bestaat dat zoiets nog een keer kan voorkomen. De algoritmes die de Belastingdienst gebruikte om mensen op etnische basis te classificeren, zijn een vorm van discriminatie, schreef Amnesty in een analyse. Conclusie: de fiscus negeerde fundamentele mensenrechten. Het toezicht op algoritmes en de systemen die deze algoritmes gebruiken om fraude en misbruik op te sporen, deugt niet, vindt Amnesty.

Deze week in de nieuwsbrief: kunnen we genieten van een lekkerbekje en van een gezonde, biodiverse Noordzee? Plus: een nieuw artikel van Tegenlicht-maker Roland Duong over 'de laatste mens'.