Amerika liet de wereld onlangs weten dat ze beschikken over wapens in de ruimte. En daarmee was meteen alles gezegd, want op de vraag wat ze daarmee dan wel konden doen, antwoordde de onderminister voor Luchtmacht zowel omfloerst als duidelijk dat hij zeer lang had nagedacht over de formulering van dat ene zinnetje dat hij erover zei, en dat het alles was wat hij erover kon zeggen.
Toch vielen mensen die dit domein volgen niet van hun stoel, want elke zichzelf respecterende supermacht beschikt tegenwoordig over dit nieuwe legeronderdeel: een ruimtemacht. In Nederland valt de ruimte onder de Luchtmacht, maar ook hier heeft Defensie begrepen dat de voor het slagveld zo belangrijke higher ground zich in een baan om de aarde bevindt.
Je kan erom lachen: wie bij de veel grotere Amerikaanse Space Force werkt mag zichzelf Guardian noemen, een benaming die bij de geeks die ze willen aantrekken vast tot de verbeelding zal spreken. Bij wie niet trouwens.
Maar vergis je niet, boven ons hoofd vindt wel degelijk een krachtmeting plaats. Dat gebeurt vooral met satellieten. Satellieten met allerlei civiele en militaire capaciteiten: voor navigatie, communicatie, weersvoorspelling, early warning voor ballistische raketten, spionage…
Verwijzingen naar science fiction zijn in dit domein niet van de lucht. Denk aan de ruimtedromen van tech bro’s als Jeff Bezos en Elon Musk: die zijn voor een groot deel vormgegeven door de science fiction die ze gelezen en gezien hebben. Journalist en sterrenkundige George van Hal schrijft er ook over in zijn nieuwe boek De techbro’s. Hoe de futuristische fantasieën van enkele miljardairs de wereld veranderen in een nachtmerrie (2026, samen met zijn collega Laurens Verhagen).
We spraken Van Hal over de militarisering van de ruimte, en wat de gevolgen zouden zijn van een escalatie op dit nieuwe slagveld dat zich in een baan om de aarde bevindt.
Als je de satellieten van je tegenstander onklaar kan maken is daar veel winst te behalen. Maar als je ze kapotschiet, legt hij uit, dan veranderen de miniemste brokstukken in kogels, door de enorme snelheid waarmee ze rond de aarde suizen. En het wordt steeds voller daarboven, dus botsingen lijken dan onvermijdelijk.
Inmiddels zijn er meer dan 15.000 actieve satellieten, ten opzichte van 2000 satellieten in 2019. Een razendsnelle groei dus. En twee derde daarvan is van Elon Musks SpaceX. Dat bedrijf heeft daarmee een enorme macht in het ruimtedomein. Als het Starlink / Starshield netwerk boven het slagveld in Oekraïne wordt beperkt, heeft dat meteen gevolgen voor de drones aan de frontlinie daar, zoals in oktober nog bleek. (Zowel Musk als Trump ontkenden dat zij het netwerk ‘uit’ hadden gezet.)
En wiens toekomst zijn we eigenlijk aan het bouwen in de ruimte?
George van Hal
Journalist en sterrenkundige
George van Hal schrijft voor De Volkskrant over sterren- en natuurkunde, en over de kosmos. En sinds een aantal jaar dus ook over oorlogvoering aldaar, en wat de gevolgen zouden zijn van een escalatie op dit nieuwe slagveld dat zich in een baan om de aarde bevindt.
