Streaks, stappentellers en spaarzegels: wie bepaalt eigenlijk waar je punten mee haalt?
Accepteer de 'social' cookies voor deze 'youtube'-embed.
cookie-instellingen aanpassen
De mooiste ideeën veranderen, als ze eenmaal in je hoofd zitten, je blik op de wereld definitief. Als je het eenmaal ziet, kun je het nooit meer ongezien maken. De ideeën van spelfilosoof C. Thi Nguyen hebben die kwaliteit.
We kennen allemaal wel het gevoel van opgaan in een spel: of het nu het tackelen van een tegenstander is, iemand overtroeven in een kaartspel, of het volgende level halen in een game: het maakt niet uit waar je je op focust, maar als een spel zegt: dit moet je doen en dan krijg je tien punten, dan zijn velen van ons geneigd om even al het andere uit het oog te verliezen. Of zoals Napoleon het ooit zei: ‘Een soldaat vecht lang en hard voor een klein stukje gekleurd lint.’
Maar de vraag die Nguyen stelt is: wie bepaalt eigenlijk waar je punten mee haalt?
Wie, zoals Nguyen, met de blik van een game-ontwerper naar de wereld kijkt, ontwaart opeens overal de verborgen scoringssystemen die ons leven sturen, en waar we zo langzamerhand in gaar koken als die spreekwoordelijke kikkers in die pan met water.
Het gevaar zit hem niet in de apps, zegt Nguyen, maar in hoe verleidelijk helder onze meetwaarden zijn. Hij noemt het value capture: als voor een individu of instituut hoog op het scorebord belanden het hoogste doel wordt.
Het is die helderheid die zorgt dat de mensen die het hardst voor het getal gaan, systematisch worden beloond. In bedrijven, in politiek, in de academische wereld. Voor Nguyen is dit de overtreffende trap, die hij value collapse noemt: de mensen die volledig worden meegesleurd stijgen naar de top, terwijl de mensen die nog nadenken over wat eigenlijk echt van waarde is, achteropraken.
Als je met Nguyens blik van een game-ontwerper rondkijkt op je werk, je studie, op de sportschool of gewoon op internet, zie je het overal in terug: in hoe scholen worden beoordeeld op slagingspercentages en startsalarissen, in hoe media worden afgerekend op bereik en niet op impact, in hoe politici bezuinigen op publieke omroep en cultuur omdat de waarde ervan niet in een getal te vatten is. Het is de logica van het systeem dat beloont wie het spelletje het fanatiekst meespeelt.
Maar Nguyen geeft ook hoop, zij het een nuchtere: kijk kritisch naar de meetwaarden die jou worden opgelegd, maar nog belangrijker: kijk iedere dag, in je werk of je vrije tijd, kritisch naar de meetwaarden die jij anderen oplegt. En bescherm daar als een leeuw de speelse, menselijke ruimte die we nog zelf kunnen invullen.
C. Thi Nguyen
Spelfilosoof
Nguyen is filosoof aan de Universiteit van Utah en houdt zich bezig met een nog vrij onontgonnen gebied: de filosofie van het spel. Eerst werkte hij vooral aan de vraag: waarom spelen we eigenlijk? Hoe werken spellen, en waarom werken ze? Maar toen hij met die blik naar de maatschappij ging kijken, viel er iets op zijn plek. Want waarom is een nerd die iedere week urenlang in een kelder met vrienden Dungeons & Dragons speelt een paria, terwijl de workaholic die zijn gezin kapotwerkt met stress op totale maatschappelijke acceptatie kan rekenen? Die vraag, waarom spelen verdacht is en scoren normaal, is de rode draad door zijn werk.
